Sřndarflugvellir

Grein, birt Ý Morgunbla­inu 13. febr˙ar 2001.

N˙, l÷ngu eftir a­ tilkynnt var um fyrirhuga­an dag fyrir atkvŠ­agrei­slu me­al ReykvÝkinga um framtÝ­ ReykjavÝkurflugvallar eftir ßri­ 2016, hefur borgarrß­ enn ekki komist a­ opinberri ni­urst÷­u um hva­ skuli grei­a atkvŠ­i. A­ grunni til snřst mßli­ ■ˇ um sßraeinfalda spurningu: "┴ mi­st÷­ Ýslensks innanlandsflugs ßfram a­ vera Ý Vatnsmřrinni, e­a ekki?"

Samg÷ngurß­herra, Flugrß­, Flugmßlastjˇrn og Samt÷k fer­a■jˇnustunnar (SAF) hafa Ýtreka­ og eindregi­ mŠlt me­ ■vÝ a­ allt ߊtlunar- og leiguflug, ■.ß m. sj˙kra- og ney­arflugi­, sem n˙ fer um ReykjavÝkurflugv÷ll, ver­i ■ar ßfram, enda l÷ngu ljˇst a­ s˙ tilh÷gun er bŠ­i ÷ruggasti og hagkvŠmasti kosturinn. Ůess er hÚr a­ geta, a­ Ý SAF eru yfir 350 a­ildarfÚl÷g og fyrirtŠki, er starfa a­ Ýslenskri fer­a■jˇnustu, ■.ß m. flugfÚl÷gin og fer­askrifstofurnar.

═ fram komnum nřjum skipulagstill÷gum Flugmßlastjˇrnar er gert rß­ fyrir a­ n˙verandi svŠ­i flugvallarins minnki um 23%, ■.e. ˙r 133 Ý 102 hektara, og borgin fßi ■annig til rß­st÷funar 31 ha fyrir nřbyggingar. Ůß liggur fyrir sÚrst÷k bˇkun samg÷ngurß­herra og borgarstjˇra frß 14. j˙nÝ 1999 ■ess efnis "a­ snertilendingar Ý Šfinga- og kennsluflugi flytjist ß flugv÷ll Ý hŠfilegri fjarlŠg­ frß ReykjavÝk". ═ bˇkuninni segir ennfremur: "Til a­ nß ■essu markmi­i kemur anna­ hvort til greina a­ breyta eldri flugv÷llum e­a a­ byggja nřjan snertilendingarflugv÷ll".

Ver­i flugvellinum hins vegar vÝsa­ ˙r h÷fu­borginni hefur rß­herra og ofangreindir a­iljar einrˇma sagt a­ ■ß myndi umrŠdd flugstarfsemi ˇhjßkvŠmilega ver­a a­ flytjast til KeflavÝkurflugvallar, sem a­ sjßlfs÷g­u hef­i mj÷g afdrifarÝkar aflei­ingar fyrir alla frekari ■rˇun Ýslenskrar flug- og fer­a■jˇnustu, - og ekki sÝ­ri ßhrif ß hlutverk ReykjavÝkur sem h÷fu­borgar landsins.

Hagsmunaa­ilar

Sumir halda, a­ Ý mßli ■essu hafi flugfÚl÷gin sÚrstakra mikilla og beinna hagsmuna a­ gŠta. Ůetta er misskilningur, ■vÝ hÚr er fyrst og fremst um a­ rŠ­a beina hagsmuni vi­skiptamanna ■eirra. Ůa­ er ■vÝ vŠntanlega tÝmabŠrt a­ rifja Ý stuttu mßli upp hverjir eru hinir raunverulegu hagsmunaa­iljar mßlsins:

Fyrst ber ■ar a­ telja allan ■orra far■ega Ý innanlandsfluginu og Ý millilandaflugi til FŠreyja og GrŠnlands. ┴ s.l. ßri voru ■eir samtals um 450 ■˙sund. Tali­ er a­ um 60% ■eirra sÚu Ýb˙ar landsbygg­arinnar, um 30% Ýb˙ar h÷fu­borgarsvŠ­isins, og um 10% erlendir fer­amenn.

═ ÷­ru lagi eru ■a­ sj˙klingar og slasa­ir, sem flytja ■arf fljˇtt me­ flugi til mi­lŠgra hßtŠknisj˙krah˙sa h÷fu­borgarinnar. Auk ■ess fj÷lda, sem fluttur er Ý ßŠtlunarflugi og me­ ■yrlum, eru a­ me­altali flogin fimm sÚrst÷k sj˙kraflug Ý hverri viku til h÷fu­borgarinnar me­ 7-19 sŠta flugvÚlum. A­ opinberu mati sj˙kraflutningarß­s og landlŠknis er nßlŠg­ flugvallarins vi­ sj˙krah˙sin lykilatri­i Ý ■essum flutningum.

═ ■ri­ja lagi er ■a­ flugdeild LandhelgisgŠslunnar, sem einnig gegnir lykilhlutverki fyrir Almannavarnir rÝkisins. ┴ vegum hennar er n˙ hŠgt me­ mj÷g stuttum fyrirvara a­ kalla ˙t ßhafnir, lŠkna og anna­ sÚr■jßlfa­ leitar- og bj÷rgunarli­.

═ fjˇr­a lagi eru ■a­ far■egar og farmflytjendur Ý mest ÷llu millilandaflugi til KeflavÝkurflugvallar, vegna ■ess hagrŠ­is sem felst Ý m÷gulegri notkun ReykjavÝkurflugvallar sem varaflugvallar. SÚ hann ekki tiltŠkur ■arf t.d. Boeing 757 ■ota a­ bera aukalega 1,7 tonn af eldsneyti fyrir flug til Egilssta­a, og sÚ enginn varaflugv÷llur tiltŠkur ß ═slandi ■arf h˙n a­ bera aukalega 6,7 tonn af eldsneyti fyrir flug til Glasgow Ý Skotlandi. SlÝkt vi­bˇtareldsneyti sker­ir a­ sjßlfs÷g­u m÷gulega ar­hle­slu, gerir flugi­ ˇhagkvŠmara, og ■ar me­ dřrara fyrir vi­skiptavinina.

═ fimmta lagi eru ■a­ Ýslenskir skattgrei­endur almennt, ■vÝ ■eir hafa augljˇsan beinan hag af ■vÝ a­ stjˇrnv÷ld landsins velji ŠtÝ­ ■Šr fjßrfestingar- og rekstrarlei­ir, sem eru hagkvŠmastar.

Og Ý sj÷tta lagi vŠri ■a­ ReykjavÝkurborg sjßlf, sem gŠti me­ sˇma sta­i­ undir nafni sem h÷fu­borg ═slands me­ ■vÝ a­ beita sÚr fyrir ■vÝ a­ allir Ýb˙ar landsins hafi ÷ruggan, grei­an og hagkvŠman a­gang a­ ■eim mi­lŠgu stjˇrnsřslu-, ■jˇnustu- og heilbrig­isstofnunum, sem ß undanf÷rnum ßratugum hefur veri­ valinn sta­ur Ý borginni, - en gŠtu a­ sjßlfs÷g­u einnig veri­ annars sta­ar ß landinu.

Vi­bˇtarkostir?

Auk ofangreindra tveggja skřrra grunnkosta um mi­st÷­ Ýslensks innanlandsflug ß ReykjavÝkurflugvelli e­a KeflavÝkurflugvelli hafa Ý umrŠ­unni undanfarnar vikur einkum veri­ nefndir ■rÝr a­rir meintir flugvallarkostir. Um ■ß var m.a. fjalla­ Ý skřrslu Stefßns Ëlafssonar prˇfessors Ý fÚlagsfrŠ­i, "Borgaralř­rŠ­i og borgarskipulag", sem kynnt var ß fundi borgarrß­s 23. jan. s.l. Ůeir kostir byggja ß greinarger­ borgarverkfrŠ­ings, sem kynnt var borgarrß­i 16. jan., - og sem aftur byggir ß frumhugmyndum erlendra og innlendra rß­gjafa ■ess embŠttis.

N˙ er ■vÝ svo hßtta­ hÚr ß landi, a­ hvorki ReykjavÝkurborg nÚ ÷nnur sveitarfÚl÷g skipuleggja, byggja e­a reka neina flugvelli, og er ekki kunnugt um a­ ■au hyggist taka a­ sÚr sÝk verkefni. Ůau verkefni hafa veri­ og munu ßfram alfari­ vera ß svi­i rÝkisins, nßnar tilteki­ hjß samg÷ngurß­uneyti og sÚrstofnunum ■ess, sem hafa um 55 ßra reynslu ß ■vÝ svi­i. Ůa­ er ■vÝ nŠsta fur­ulegt a­ ver­a Ýtreka­ vitni a­ ■vÝ ■egar talsmenn h÷fu­borgarinnar kjˇsa a­ hunsa fram komin ßlit ■essara sÚrfrŠ­istofnana rÝkisins ■egar ■au falla ekki a­ ■eirra eigin hugmyndasmÝ­ um ger­ flugvalla.

Einn ■essara kosta er sß, a­ halda flugvellinum ßfram Ý Vatnsmřri, en leggja nřja austur/vestur flugbraut ß sjßvarfyllingar ˙ti Ý Skerjafir­i. Ůar me­ yr­i hŠgt a­ rß­stafa stŠrstum hluta ■ess svŠ­is, sem n˙verandi austur/vestur flugbraut er ß, til nřrra almennra bygginga. Ůetta vi­bˇtarsvŠ­i er um 39 ha. Ůar sem kostna­urinn vegna nřju brautarinnar er ߊtla­ur um 3.550 millj.kr., samsvarar ■a­ a­ hver hektari af ■essu vi­bˇtar byggingarlandi myndi kosta um 91 millj.kr.

┴ frÚttamannafundi 19. jan. s.l. sta­festi flugmßlastjˇri, a­ slÝk nř flugbraut gŠti veri­ ßsŠttanleg frß flugtŠknilegu sjˇnarmi­i. ١ eru uppi efasemdir um řmis ÷nnur tengd atri­i, ■.ß m. byggingartŠknilega ■Štti og aukna ÝsingarhŠttu ß brautinni. ┴ sama fundi lřsti samg÷ngurß­herra ■vÝ yfir, a­ hann teldi e­lilegt a­ ReykjavÝkurborg greiddi allan kostna­ vegna slÝkrar nřrrar flugbrautar sem endurgjald fyrir ■a­ vi­bˇtar byggingarsvŠ­i, er borgin fengi til afnota. Ůess er hÚr a­ geta a­ allt umrŠtt svŠ­i n˙verandi austur/vestur-flugbrautar er Ý eigu rÝkisins.

Flugvellir ßn flugvÚla!

Hugmynd um flugv÷ll ß L÷nguskerjum kom fyrst fram fyrir um aldarfjˇr­ungi, en hefur frß upphafi alfari­ veri­ hafna­ af samg÷nguyfirv÷ldum og flugfÚl÷gunum. Kemur ■ar m.a. til ˇhˇflegur kostna­ur umfram ger­ venjulegra flugvalla ß landi. LykilßstŠ­an er hins vegar s˙, a­ ß slÝkum flugvelli umluknum sjˇ ß alla vegu, myndu flugvÚlar ver­a fyrir ˇvi­unandi mßlmtŠringu. Hafa ■arf Ý huga a­ su­vesturhluti ═slands er Ý einu af ■remur hßvindasvŠ­um heims, og ljˇst a­ tÝ­ni sŠroks yfir flugbrautir og ÷nnur athafnasvŠ­i slÝks flugvallar vŠri ekki ßsŠttanleg.

Hugmyndir, sem sřndar hafa veri­ Ý sjˇnvarpi um ger­ nřs "millilandaflugvallar" ß L÷nguskerjum, og m.a. Štla­ur fyrir stˇrar ■otur, t.d. Boeing 747 brei­■otur sem hÚr ■yrftu tvŠr 3.000m langar flugbrautir, hafa fyrst og fremst skemmtigildi fyrir ßhorfendur en eiga sÚr takmarka­a sto­ Ý raunveruleikanum.

═ ß­ur nefndri greinarger­ borgarverkfrŠ­ings, 16. jan. s.l., er m.a. fjalla­ um ger­ nřs flugvallar Ý Hvassahrauni, en ■ar segir ß bls.17: "Flugmßlastjˇrn telur ekki fřsilegt a­ flytja innanlandsflugv÷ll ß v÷ll sunnan Hafnarfjar­ar vegna ˇhagstŠ­s ve­urfars og nßlŠg­ar vi­ KeflavÝkurflugv÷ll." HÚr mß minna ß, a­ mi­a­ vi­ n˙verandi ßkvŠ­i um hßmarkshra­a bifrei­a, vŠri slÝkur flugv÷llur Ý a­eins 20 mÝn˙tna akstursfjarlŠg­ frß Flugst÷­ Leifs EirÝkssonar ß KeflavÝkurflugvelli. Eftir fyrirhuga­a tv÷f÷ldun Reykjanesbrautar myndi ■essi aksturstÝmi vŠntanlega lŠkka Ý 16-17 mÝn˙tur.

Samanbur­arathuganir ß ve­urfari, fyrst og fremst ˇkyrr­ Ý lofti, sem ger­ar voru Ý samtals 210 kerfisbundnum k÷nnunarflugum ß svŠ­inu vi­ Kapelluhraun og vi­ ReykjavÝkurflugv÷ll, bentu til ■ess a­ Štla mŠtti a­ nřtingarhlutfall flugvallar ■ar Ý hrauninu vŠri 4-11% lakara en ReykjavÝkurflugv÷llur bř­ur upp ß. SlÝk sker­ing er ß engan hßtt ßsŠttanleg, ■egar um er a­ rŠ­a rekstur reglubundins ߊtlunarflugs, en skiptir a­ sjßlfs÷g­u minna mßli fyrir kennslu- og Šfingarflug. Ůß er til ■ess vita­, a­ ■egar ■yrluflugmenn LandhelgisgŠslunnar ■urfa a­ Šfa flug vi­ erfi­ ve­urskilyr­i, leita ■eir einkum til ■essa svŠ­is yfir hrauninu, en ■urfa ■ˇ oft a­ h÷rfa frß vegna ˇvi­unandi ˇkyrr­ar.

Ůa­ hlřtur a­ vekja fur­u hvernig opinberar stofnanir telji sig geta rÚttlŠtt ■ann tÝma og ■a­ mikla fÚ, sem n˙ ■egar hefur veri­ vari­ til till÷guger­ar um ˇraunhŠfa sřndarflugvelli ß L÷nguskerjum og Ý Hvassahrauni, og ßn ■ess a­ leita­ sÚ eftir neinu formlegu ßliti Ýslenskra flugfÚlaga hvort ■au telji slÝk mannvirki geti komi­ a­ einhverju gagni fyrir flugreksturinn. Ůa­ er jafnframt dapurlegt til a­ vita, a­ virtar stofnanir lokist ■annig inn Ý eigin heimi ˇraunhŠfra hugmynda.

Lokaor­

Ůa­ eru fyrst og fremst hagsmunir Ýslenskra flugfar■ega og Ýslenskra skattgrei­enda, almenn ÷ryggissjˇnarmi­ Ý sambandi vi­ flutning sj˙klinga og slasa­ra, og ■arfir almannavarna og ney­arflugs, sem eindregi­ sty­ja a­ ReykjavÝkurflugv÷llur ver­i ßfram Ý Vatnsmřrinni. Grunnskylda ReykjavÝkur sem h÷fu­borgar ═slands er a­ tryggja ÷llum Ýb˙um landsins ÷ruggt, greitt og hagkvŠmt a­gengi a­ borginni.

Ůa­ hefur lengi legi­ ljˇst fyrir, a­ Ýslenskir flugrekendur telja ekki grundv÷ll fyrir rekstur reglubundins ߊtlunarflugs um flugv÷ll ß hrauninu su­vestan Hafnarfjar­ar, og ■a­an af sÝ­ur um flugv÷ll ß sjßvarfyllingum vi­ L÷ngusker. Sřndarflugvellir ß ■essum tveimur st÷­um yr­u ■vÝ mannvirki ßn flugrekstrar.

Leifur Magn˙sson
verkfrŠ­ingur



Skrifa­u undir stu­ning vi­ flugv÷llinn Ý Vatnsmřri